کولکتومی چیست؟ انواع جراحی برداشتن روده بزرگ، کاربردها و مراقبت‌ها

کولکتومی چیست؟

کولکتومی (Colectomy) به جراحی برداشتن بخشی یا تمام روده بزرگ (کولون) گفته می‌شود. این عمل یکی از مهم‌ترین جراحی‌های دستگاه گوارش است که برای درمان بیماری‌هایی مانند سرطان روده بزرگ، کولیت اولسراتیو، بیماری کرون، دیورتیکولیت شدید و انسداد روده انجام می‌شود.

هدف اصلی کولکتومی، حذف بخش آسیب‌دیده روده و پیشگیری از عوارض جدی یا تهدیدکننده حیات است.

---

انواع کولکتومی

کولکتومی بسته به میزان درگیری روده به انواع مختلفی تقسیم می‌شود:

1. کولکتومی جزئی (Partial Colectomy)

در این روش تنها بخش بیمار روده بزرگ برداشته می‌شود و دو سر سالم روده به هم متصل می‌گردند.

2. همی‌کولکتومی (Hemicolectomy)

• همی‌کولکتومی راست

• همی‌کولکتومی چپ
  برای درمان سرطان یا بیماری‌های یک سمت کولون استفاده می‌شود.

3. کولکتومی کامل (Total Colectomy)

در این نوع، کل روده بزرگ برداشته می‌شود. این روش معمولاً در کولیت اولسراتیو شدید یا سرطان‌های گسترده کاربرد دارد.

4. پروکتوکولکتومی

برداشتن کامل کولون و رکتوم که اغلب با ایجاد ایلئوستومی همراه است.

---

دلایل انجام کولکتومی

پزشک ممکن است در شرایط زیر کولکتومی را توصیه کند:

• سرطان روده بزرگ (کولورکتال)

• کولیت اولسراتیو مقاوم به درمان دارویی

• بیماری کرون پیشرفته

• دیورتیکولیت شدید یا عودکننده

• انسداد روده

• خونریزی شدید گوارشی

• پولیپ‌های پیش‌سرطانی گسترده

---

روش‌های انجام کولکتومی

کولکتومی باز

در این روش، جراحی از طریق برش بزرگ شکمی انجام می‌شود و معمولاً در موارد پیچیده کاربرد دارد.

کولکتومی لاپاراسکوپی

• کم‌تهاجمی

• درد کمتر

• دوره نقاهت کوتاه‌تر

• بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره

انتخاب روش جراحی به شرایط بیمار و نظر جراح بستگی دارد.

---

مراقبت‌های بعد از کولکتومی

پس از انجام کولکتومی رعایت مراقبت‌های زیر اهمیت زیادی دارد:

• رعایت رژیم غذایی سبک و کم‌فیبر در ابتدا

• مصرف مایعات کافی

• تحرک زودهنگام طبق توصیه پزشک

• مراقبت از زخم جراحی

• پیگیری منظم با پزشک

• مصرف داروهای تجویز شده به‌صورت منظم

---

عوارض احتمالی کولکتومی

مانند هر عمل جراحی، کولکتومی نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد، از جمله:

• عفونت

• خونریزی

• نشت محل اتصال روده

• تغییر در الگوی اجابت مزاج

• نیاز موقت یا دائمی به استوما

تشخیص و درمان به‌موقع این عوارض، نقش مهمی در بهبود بیمار دارد.

---

زندگی بعد از کولکتومی

بیشتر بیماران پس از دوره نقاهت می‌توانند زندگی طبیعی و فعال داشته باشند. رعایت سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب و پیگیری‌های پزشکی منظم نقش مهمی در کیفیت زندگی پس از کولکتومی دارد.

---

جمع‌بندی

کولکتومی یکی از مؤثرترین روش‌های درمانی برای بیماری‌های پیشرفته روده بزرگ است. انتخاب روش مناسب جراحی، تشخیص به‌موقع و مراقبت‌های بعد از عمل، نقش کلیدی در موفقیت درمان و بهبود کیفیت زندگی بیمار دارند.