انسداد روده چیست؟ علائم، علل، روش‌های تشخیص و درمان

انسداد روده یکی از اورژانس‌های مهم گوارشی است که در آن عبور طبیعی محتویات روده به‌طور کامل یا جزئی مسدود می‌شود. این وضعیت می‌تواند در روده باریک یا روده بزرگ رخ دهد و در صورت عدم درمان به‌موقع، عوارض جدی و حتی تهدیدکننده زندگی ایجاد کند.

---

انسداد روده چیست؟

انسداد روده زمانی اتفاق می‌افتد که مسیر عبور مواد غذایی، مایعات و گازها در روده بسته شود. این انسداد ممکن است مکانیکی (وجود مانع فیزیکی) یا عملکردی (اختلال در حرکات طبیعی روده) باشد.

---

انواع انسداد روده

۱. انسداد مکانیکی

در اثر وجود مانع فیزیکی در روده ایجاد می‌شود، مانند:

• چسبندگی‌های بعد از جراحی

• فتق (هرنی)

• تومورها

• پیچ‌خوردگی روده (ولوولوس)

• سنگ مدفوع

۲. انسداد غیرمکانیکی (ایلئوس فلجی)

در این حالت حرکات طبیعی روده متوقف می‌شود، بدون وجود مانع فیزیکی مشخص. این نوع انسداد معمولاً پس از جراحی‌های شکمی یا در اثر اختلالات الکترولیتی رخ می‌دهد.

---

علائم انسداد روده

علائم بسته به محل و شدت انسداد متفاوت است، اما شایع‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• درد شدید و مداوم شکم

• نفخ و اتساع شکم

• تهوع و استفراغ

• یبوست شدید یا قطع دفع گاز

• صداهای غیرطبیعی روده

• بی‌اشتهایی

در موارد شدید ممکن است:

• تب

• افت فشار خون

• علائم عفونت یا شوک

ایجاد شود.

---

علل بروز انسداد روده

مهم‌ترین علل انسداد روده شامل موارد زیر است:

• جراحی‌های قبلی شکم (چسبندگی‌ها)

• سرطان‌های روده

• فتق‌های درمان‌نشده

• بیماری‌های التهابی روده

• پیچ‌خوردگی یا درهم‌رفتگی روده

• مصرف برخی داروها

---

روش‌های تشخیص انسداد روده

تشخیص سریع و دقیق اهمیت بالایی دارد و معمولاً با ترکیبی از روش‌های زیر انجام می‌شود:

• معاینه بالینی و شرح حال

• آزمایش خون (بررسی عفونت و کم‌آبی)

• عکس ساده شکم

• سی‌تی اسکن شکم و لگن (دقیق‌ترین روش)

• سونوگرافی (در برخی موارد)

---

درمان انسداد روده

درمان به نوع، علت و شدت انسداد بستگی دارد:

درمان غیرجراحی

در انسدادهای خفیف یا ایلئوس فلجی:

• بستری و استراحت روده

• قطع تغذیه خوراکی

• سرم‌درمانی

• گذاشتن لوله بینی-معده برای تخلیه محتویات

• اصلاح اختلالات الکترولیتی

درمان جراحی

در شرایط زیر جراحی ضروری است:

• انسداد کامل

• نکروز یا سوراخ شدن روده

• انسداد ناشی از تومور یا فتق

• عدم پاسخ به درمان محافظه‌کارانه

---

عوارض انسداد روده

در صورت تأخیر در درمان، ممکن است عوارض جدی زیر ایجاد شود:

• پارگی روده

• عفونت گسترده شکمی (پریتونیت)

• سپسیس

• کاهش جریان خون روده

• مرگ

---

پیشگیری از انسداد روده

اگرچه همه موارد قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت نکات زیر می‌تواند خطر را کاهش دهد:

• پیگیری منظم پس از جراحی‌های شکمی

• درمان به‌موقع فتق‌ها

• رژیم غذایی سالم و پرفیبر

• تحرک بدنی منظم

• مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز علائم هشداردهنده

---

انسداد روده چه زمانی اورژانسی است؟

در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً به پزشک مراجعه کرد:

• درد شدید و ناگهانی شکم

• استفراغ مکرر

• قطع کامل دفع مدفوع و گاز

• تب و ضعف شدید

---

جمع‌بندی

انسداد روده یک وضعیت جدی و گاهی اورژانسی است که نیاز به تشخیص سریع و درمان مناسب دارد. آگاهی از علائم هشداردهنده و مراجعه به‌موقع به پزشک می‌تواند از بروز عوارض خطرناک جلوگیری کند.