1404/11/09 09:30:16
بیوپسی چیست؟ راهنمای کامل نمونهبرداری، انواع، کاربردها و عوارض
مقدمه
بیوپسی یکی از دقیقترین روشهای تشخیصی در پزشکی است که نقش کلیدی در شناسایی بسیاری از بیماریها، بهویژه سرطانها، دارد. در این روش، نمونهای کوچک از بافت بدن برداشته شده و برای بررسیهای آزمایشگاهی ارسال میشود. آگاهی از انواع بیوپسی، کاربردها و مراقبتهای قبل و بعد از آن به بیماران کمک میکند با آرامش بیشتری این فرآیند را انجام دهند.
بیوپسی چیست؟
بیوپسی (Biopsy) به فرآیند نمونهبرداری از بافت یا سلولهای بدن گفته میشود که با هدف تشخیص دقیق بیماری انجام میگیرد. بررسی نمونه توسط پاتولوژیست میتواند ماهیت خوشخیم یا بدخیم ضایعه را مشخص کند.
چرا بیوپسی انجام میشود؟
بیوپسی معمولاً در موارد زیر توصیه میشود:
-
تشخیص سرطان
-
بررسی تودهها و ضایعات مشکوک
-
تعیین نوع و مرحله بیماری
-
بررسی التهابهای مزمن
-
ارزیابی پاسخ به درمان
انواع بیوپسی
1. بیوپسی سوزنی (Needle Biopsy)
در این روش با استفاده از سوزن باریک یا ضخیم، نمونهای از بافت برداشته میشود.
-
کمتهاجمی
-
انجام سرپایی
-
شایع در بیوپسی پستان، تیروئید و پروستات
2. بیوپسی باز (جراحی)
در این روش با ایجاد برش جراحی، بخشی از بافت یا کل ضایعه خارج میشود.
-
نیاز به بیهوشی
-
دقت تشخیصی بالا
3. بیوپسی اندوسکوپیک
در حین آندوسکوپی یا کولونوسکوپی انجام میشود.
-
کاربرد در دستگاه گوارش
-
بدون برش خارجی
4. بیوپسی پانچ (Punch Biopsy)
برای نمونهبرداری از پوست استفاده میشود و اغلب در بیماریهای پوستی کاربرد دارد.
5. بیوپسی مایع (Liquid Biopsy)
روش نوین برای بررسی DNA توموری در خون که بیشتر در پایش سرطانها استفاده میشود.
بیوپسی چگونه انجام میشود؟
مراحل کلی بیوپسی شامل:
-
بیحسی موضعی یا بیهوشی
-
برداشت نمونه با ابزار مناسب
-
ارسال نمونه به آزمایشگاه پاتولوژی
-
بررسی میکروسکوپی و ارائه گزارش نهایی
مراقبتهای قبل از بیوپسی
-
اطلاع پزشک از مصرف داروها
-
قطع داروهای رقیقکننده خون در صورت لزوم
-
ناشتا بودن در برخی انواع بیوپسی
-
رعایت توصیههای پزشک معالج
مراقبتهای بعد از بیوپسی
-
استراحت نسبی
-
جلوگیری از فشار روی محل نمونهبرداری
-
مراقبت از پانسمان
-
مصرف داروهای تجویز شده
-
مراجعه به پزشک در صورت خونریزی یا درد شدید
عوارض احتمالی بیوپسی
بیوپسی معمولاً روشی ایمن است، اما ممکن است عوارض خفیفی ایجاد کند:
-
درد یا حساسیت موضعی
-
خونریزی خفیف
-
عفونت (نادر)
-
کبودی محل نمونهبرداری
آیا بیوپسی دردناک است؟
در بیشتر موارد، بیوپسی با بیحسی موضعی انجام میشود و درد قابل توجهی ندارد. احساس فشار یا ناراحتی خفیف طبیعی است و بهسرعت برطرف میشود.
جواب بیوپسی چه زمانی آماده میشود؟
زمان آماده شدن جواب معمولاً بین ۳ تا ۷ روز کاری است، اما در موارد خاص ممکن است طولانیتر شود.
جمعبندی
بیوپسی یکی از مهمترین ابزارهای تشخیصی در پزشکی مدرن است که امکان تشخیص دقیق و بهموقع بیماریها را فراهم میکند. انجام صحیح این روش و تفسیر دقیق نتایج آن، نقش حیاتی در انتخاب بهترین مسیر درمان دارد.